TÜBA Başkanı Şeker, COP31’de İklim ve Sağlık Politikalarında Bilim Akademilerinin Rolünü Anlattı
TÜBA Başkanı Şeker, COP31'de iklim krizinin sağlık boyutunu ve bilim akademilerinin politika süreçlerindeki rolünü anlattı.
Gümüşhane Çağrı Editör | Gümüşhane Eklendi

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamındaki “Science and Leadership for Climate-Resilient Health Systems” başlıklı uluslararası etkinlikte konuştu. Şeker, bilim akademilerinin bağımsız danışmanlık, ulusal araştırma kapasitesinin güçlendirilmesi ve eşitlikçi iş birlikleriyle iklim-sağlık politikalarında etkin rol üstlenmesi gerektiğini savundu.
İklim krizi bir sağlık krizi
Şeker, sıcak hava dalgaları, kuraklıklar, seller ve orman yangınlarının insan sağlığını doğrudan etkilediğini, gıda ve su güvenliğini tehdit ettiğini belirtti. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2000-2019 yılları arasında dünya genelinde her yıl yaklaşık 489 bin sıcaklıkla ilişkili ölüm yaşandı. Yaşlılar, çocuklar ve açık havada çalışanlar ile kaynakları sınırlı toplulukların bu risklere karşı daha savunmasız olduğunu ifade etti.
Şeker, sorunların çözümü için insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığını birlikte ele alan “Tek Sağlık” yaklaşımının benimsenmesi gerektiğini vurguladı. Bu yaklaşımın bakanlıkları, yerel yönetimleri, üniversiteleri ve bilim akademilerini bir araya getiren bir yönetişim modeline dönüşmesi gerektiğini kaydetti.
Bilim ile politika arasında köprü
Şeker, bağımsız bilimsel danışmanlığın politika yapım süreçlerine daha fazla dahil edilmesi gerektiğini söyledi. TÜBA’nın 2020 yılında yayımladığı “Türkiye’de İklim Değişikliği ve Halk Sağlığı Raporu” ile COP31 için hazırlanan “COP31 Eylem Gündemi Hedefleri: Sentez Raporu”nu örnek gösterdi. Sentez raporunun iklime dirençli şehirler, elektrifikasyon, döngüsel ekonomi, iklim eğitimi ve iklim finansmanı dahil altı alanda öneriler sunduğunu belirtti.
Önleyici sağlık hizmetlerinin ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi gerektiğini ifade eden Şeker, Türkiye’de TÜBA, TÜBİTAK ve TÜSEB’in bilimsel danışmanlık, araştırma fonlaması ve bilginin uygulamaya aktarılması alanlarında birbirini tamamlayan roller üstlendiğini aktardı. Eşitlikçi uluslararası iş birliği konusunda ise her ülkenin kendi bilimsel kanıtlarını üretebilmesi ve önceliklerini belirleyebilmesi gerektiğini, sürdürülebilir sağlık sistemlerinin yerel bilgi ve uzmanlıkla inşa edilmesi gerektiğini savundu.
Üç somut öneri
Moderatör Dr. Victor J. Dzau’nun sorusu üzerine Şeker, düşük ve orta gelirli ülkelerdeki bilim akademilerinin rolüne ilişkin üç öneride bulundu. Birincisi, sağlık, tarım ve çevre bakanlıklarını bir araya getiren “Tek Sağlık” konseylerinin kurulması ve akademilerin bu konseylerin bilimsel sekreterliğini üstlenmesiydi. İkincisi, bölgesel veri sistemlerinin ve araştırmacı kapasitesinin geliştirilmesiydi. Üçüncüsü ise düşük ve orta gelirli ülke araştırmacılarının uluslararası projelerde araştırma sorularını belirleyen eşit ortaklar olarak yer almasıydı.
Başarı nasıl ölçülmeli
Kapanışta Şeker, iklim-sağlık alanında artık sorunu fark etme aşamasından ölçülebilir sonuçlar elde etme aşamasına geçilmesi gerektiğini söyledi. Bilimsel akademilerin görevinin yalnızca rapor hazırlamakla sınırlı olmadığını, hükümetlerin politikalarının etkisini değerlendirmesine ve ilerlemeyi izlemesine yardımcı olmaları gerektiğini belirtti. Şeker, başarının üretilen strateji sayısıyla değil, korunan hayatlar ve oluşturulan dirençle ölçülmesi gerektiğini vurguladı.


