Türkiye-İtalya İlişkilerinde Tarih, Ticaret ve Bilim Diplomasisi İstanbul’da Buluştu

TÜBA Konsey Üyesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi eski Rektörü Prof. Dr. İsmail Koyuncu, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına, İstanbul’daki Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinliğe katıldı. Programın açılışında, İtalya’nın Türkiye Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Prof. Dr. Koyuncu protokol konuşmaları yaptı.

Tarihsel Derinlik ve 1963 Ankara Anlaşması

Koyuncu, iki ülke arasındaki ilişkilerin yalnızca güncel diplomatik temaslara ve ticari anlaşmalara dayanmadığını, Akdeniz’in ortak tarihinden, yüzyıllar boyunca gelişen ticaret ağlarından ve kültürel etkileşimlerden beslenen çok katmanlı bir geçmişe uzandığını vurguladı. Osmanlı dönemindeki kapitülasyonlardan 19. yüzyılın ticari ve finansal bağlarına, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan süreci ele aldı. Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında 1963’te imzalanan Ankara Anlaşması’nı bu ilişkilerin önemli dönüm noktalarından biri olarak niteleyen Koyuncu, bugün iki ülkenin sanayi, enerji, ulaştırma, savunma sanayii, teknoloji, turizm, bilimsel araştırma ve inovasyon gibi birçok alanda iş birliği yaptığını belirtti.

Bilimsel İş Birliği ve Bilim Diplomasisi

Koyuncu, TÜBA tarafından yayımlanan ve Venedik ile Vatikan arşivlerinde korunan tarihi belgelere dayanan “Reports of the Italian Ambassadors (1512–1789)” adlı eseri katılımcılarla paylaştı. Eserin Osmanlı-İtalyan ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarına ışık tuttuğunu ifade etti. Roma’da yürütülen ve Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Water4All projesine de değinen Koyuncu, atıksu geri kazanımı üzerine yürütülen araştırmalardan söz etti. İtalyan ortaklarla yeni proje önerileri sunulduğunu belirten Koyuncu, üniversiteler, bilim akademileri ve araştırma merkezleri arasındaki ortak çalışmaların artırılmasının önemini vurguladı. İki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasını da değerli bulduğunu ifade etti.

Bilim diplomasisinin ülkeler arası ilişkileri güçlendiren temel araçlardan biri olduğunu belirten Koyuncu, iklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği, sürdürülebilir üretim, dijital dönüşüm ve yapay zekâ gibi küresel sorunların çözümünde uluslararası bilimsel iş birliklerinin belirleyici olacağını kaydetti. Bu çerçevede, TÜBA’nın ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu’nu (WSF) anarak, iki ülke arasındaki akademik ilişkilerin bu tür uluslararası platformlarda ortak katkılara dönüşmesini umduğunu dile getirdi.

Akademik Oturumlar

Açılış konuşmalarının ardından, Gaetano Sabatini (İtalyan Modern ve Çağdaş Tarih Enstitüsü) modern dönemde ticaret alanındaki Osmanlı kapitülasyonlarını ele aldı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte, 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki ticari ve finansal ilişkileri anlattı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden Ebru Boyar, geç Osmanlı İstanbul’unda Guillaume de Bondini ve La Turchia / La Turquie gazetesi üzerine bir sunum yaptı. Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi, İtalya-Türkiye ticari ilişkilerini ve 1963 Avrupa Ekonomik Topluluğu Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Bruges’teki Birleşmiş Milletler Üniversitesi Bölgesel Entegrasyon Çalışmaları Merkezi’nden Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği dış ilişkileri bağlamında Türkiye-İtalya ticari ilişkilerinin mevcut durumunu ve geleceğini değerlendirdi. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.